Na het plaatsen moet het overtollige vocht uit het natuursteen en vooral de bouwconstructie kunnen verdampen. Tijdens deze droging wordt aangeraden het onderhoud aan te passen. Dat geldt in de regel alleen voor binnentoepassing van natuursteen. Buitentoepassingen worden meestal minder regelmatig onderhouden en zullen in ons klimaat nooit droog worden. De constructie en het materiaalgebruik zijn daarop aangepast.

Het natuursteen bevat in de regel weinig overtollig vocht, maar bijvoorbeeld een wand of vloer van beton kan juist veel overtollig vocht bevatten. Dit bouwvocht zal door de steen dringen en aan het steenoppervlak verdampen. Wanneer het drogingproces van een natuursteenvloer wordt gehinderd door bijvoorbeeld een coating of impregnering kunnen vlekken of verkleuringen in de natuursteen ontstaan.

Binnentoepassingen niet in contact met betonconstructie

Wanneer het natuursteen min of meer los staat van de betonconstructie is het in de regel direct na plaatsing voldoende droog, zodat er geen aangepast onderhoud nodig is. Denk hierbij aan een aanrechtblad, een tafelblad of een gevelplaat gesteld op ankers. De natuursteen kan direct van een eventuele beschermlaag worden voorzien en daarna volgt de normale reiniging.

Binnentoepassingen in contact met betonconstructie

De droging van bouwconstructie via het natuursteen duurt lang, in de regel wel drie tot zes maanden. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een vloer- of wandbekleding in een nieuwbouwproject. Na die periode is de constructie nog niet helemaal droog (dat kan jaren duren), maar het vochttransport is dan voldoende afgenomen. De natuursteen kan dan van een eventuele beschermlaag worden voorzien en daarna volgt de normale reiniging.

Tot die tijd wordt aangeraden geen beschermende- of reinigende producten te gebruiken. Deze kunnen het drogingproces vertragen of zelfs blokkeren. Losse vervuiling kan het best droog worden verwijderd, met een doek of door te stofzuigen. Hechtend vuil kan het best met alleen zuiver water worden verwijderd. Het nadeel van deze reiniging is dat het tijdelijk zorgt voor minder gebruiksgemak. Aangeraden wordt om samen met de vakman, voor uw specifieke situatie, de voor- en nadelen van deze aanpak af te wegen.

Het is lang niet altijd nodig natuursteen te beschermen. Dat is het geval wanneer onder meer het type natuursteen en de afwerking van het oppervlak zijn afgestemd op het gebruik, de vuilbelasting en het reinigen. In de andere gevallen kan een beschermend product helpen de vuilindringing en de kans op vlekken te verminderen. Sommige producten verbeteren daarnaast de glans, de slijtweerstand (vloeren) of beschermen tegen graffiti (buitentoepassingen). Deze producten zorgen voor een verdieping van de steenkleur, aderingen en dergelijke. Aangeraden wordt om vooraf het effect te beoordelen op een proefstukje.

Beschermende producten worden meestal voor binnentoepassingen gebruikt. Met het aanbrengen wordt gewacht tot het natuursteen voldoende droog is, volg hierbij de aanwijzingen van de leverancier van het beschermende product. Hieronder een toelichting op de meest gebruikte producten.

Coating

Een coating vormt een laagje op de steen of dringt er gedeeltelijk in en is leverbaar in mat- en hoogglans. De coating wordt eenmalig aangebracht en bij vervanging moet de oude laag eerst worden verwijderd (gestript).
Belangrijkste kenmerken:

• Bescherming tegen vuil en vlekken.
• Vermindering van de indringing van vocht.
• Sterke vermindering van de doorgifte van waterdamp, wat droging van de bouwconstructie vertraagt.
• In de regel een verdieping van de steenkleur en een extra glanseffect.
• Onder invloed van licht en/of vocht kan coating verkleuren.
• Hogere of juist lagere slipweerstand (vloeren), afhankelijk van product en oppervlaktebewerking.
• Sommige coatings verbeteren de slijtweerstand en de duurzaamheid van de glans van slijtgevoelige gepolijste steensoorten (vloeren).
• Na verloop van tijd nemen de glans en het beschermingseffect van de coating af als gevolg van slijtage door het gebruik.

Impregneer

Impregneer dringt in de toplaag van de steen en hecht zich aan de binnenzijde van de poriën. Het type product moet worden afgestemd op de porositeit van de steen. Impregneer wordt eenmalig aangebracht. Bij poreuze steensoorten kan het nodig zijn de behandeling te herhalen; werk in die gevallen altijd nat-in-nat (bij het aanbrengen van de tweede laag is de eerste laag nog nat).
Belangrijkste kenmerken:

• Bescherming tegen vuil en vlekken.
• Vermindering van de indringing van vocht.
• Vermindering in de doorgifte van waterdamp, wat de droging van de bouwconstructie vertraagt.
• Verdiept in de regel de steenkleur.
• Weinig verandering in de slipweerstand (vloeren).
• Nauwelijks slijtage, doordat impregneer niet op, maar net onder het steenoppervlak zit.

Was

Wassen (op polymeer of natuurbasis) vormen een dun laagje op de steen. Er zijn uitpoetsbare-, dweil- en zelfglanswassen. Deze hebben geen of een lage glans dan wel hoogglans, afhankelijk van de soort polymeer. Het wordt aangebracht na een of meerdere reinigingbeurten. Ook zijn er combinatieproducten die het mogelijk maken reinigen en beschermen in één arbeidsgang uit te voeren.
Belangrijkste kenmerken:

• Enige bescherming tegen vuil en vlekken.
• Vuilafstotend.
• Polymeer wassen zijn beter bestand tegen slijtage dan wassen op natuurbasis.
• Vermindering van de indringing van vocht.
• Vermindering in de doorgifte van waterdamp, wat droging van de bouwconstructie vertraagt.
• In de regel vermindering van de slipweerstand (vloeren).
• De glans is door opwrijven te herstellen, wanneer er nog voldoende product aanwezig is.

Zeep

Er zijn in hoofdzaak twee soorten zeep:

• Zeep op basis van natriumhydroxide (Marseillezeep). Deze zepen zijn zacht en niet geschikt in combinatie met hard leidingwater.
• Zeep op basis van kaliumhydroxide. Deze zijn hard en kunnen met hard leidingwater worden gebruikt.

Zeep wordt regelmatig aangebracht, tegelijk met de normale reiniging. Er bestaan combinatiesystemen die het mogelijk maken reinigen en beschermen in één arbeidsgang uit te voeren.
Belangrijkste kenmerken:

• Enige bescherming tegen vuil en vlekken.
• Vuil hecht zich minder gemakkelijk.
• Weinig slijtvast en weinig waterbestendig; de beschermende werking is daardoor van korte duur.
• Vermindering van de indringing van vocht.
• Vermindering in de doorgifte van waterdamp, wat droging van de bouwconstructie vertraagt.
• Verlaging van de slipweerstand (vloer).

De glans is door opwrijven te verhogen, wanneer er nog voldoende product aanwezig is.

De regelmatige normale reiniging (het reguliere onderhoud) begint na het aanbrengen van een eventuele beschermlaag en nadat de natuursteen voldoende gedroogd is kort na de oplevering .

Frequentie

De reinigingsfrequentie is vergelijkbaar met die van andere materialen. Er is geen algemene richtlijn te geven over de frequentie van de normale reiniging. Zo heeft de zichtbaarheid van vervuiling te maken met bijvoorbeeld glansgraad en de kleur van de steen. De mate waarin vuil op de natuursteen hecht, hangt af van zijn porositeit en oppervlakteruwheid. Verder verschilt de mate waarin vervuiling ‘normaal' wordt gevonden sterk per toepassing. Denk aan het verschil tussen bijvoorbeeld een terras en een aanrechtblad.

Reinigingsmethoden

Het verwijderen van vuil gebeurt door het ‘op te pakken' en af te voeren. Bij los vuil gaat dit gemakkelijk door te stofzuigen of te stofwissen (met klamvochtige doek). Vegen kan ook maar heeft als nadeel dat er ook stof opdwarrelt. Hechtend vuil wordt verwijderd door water met een reinigingsmiddel op te brengen en kort in te laten werken. Daarna wordt er zo nodig geschrobd en wordt het reinigingswater verwijderd. Tot slot wordt de steen met schoon water afgenomen. Voor grote oppervlakken (gevels, vloeren) is speciaal materieel ontwikkeld, dat één of meer van deze bewerkingen uitvoert. Voor kleinere oppervlakken worden meestal een dweil, spons of mop gebruikt.

Reinigingsmiddelen

Een reinigingsmiddel moet de verontreiniging verwijderen en mag niet schadelijk zijn voor de natuursteen en een eventuele beschermlaag, maar bijvoorbeeld ook kit- en voegmateriaal. Neutrale middelen (pH 7) zijn geschikt voor het regelmatig reinigen. Voor marmer en kalksteen worden meestal middelen gebruikt die daarvoor speciaal zijn bedoeld. Agressievere middelen (zuur of alkalisch) zijn niet geschikt voor het reinigen van marmer of kalksteen. De andere steensoorten zijn (veel) beter tegen bestand, maar vraag voor gebruik de geschiktheid na bij uw natuursteenleverancier. In de regel is het beter twee maal te reinigen met een minder agressief, langzaam werkend product, dan éénmaal met een agressief, snel werkend product.

Voor het reinigen worden vooral zepen gebruikt, die regelmatig (desgewenst dagelijks) kunnen worden gebruikt. Wassen reinigen minder goed, maar laten een betere beschermende laag. Maar ze mogen niet te vaak worden gebruikt, omdat zich anders (plaatselijk) een dikke waslaag zou vormen. Er bestaan ook combinatiesystemen die het reinigen en beschermen in één arbeidsgang vergemakkelijken.

Na een periode van regelmatige normale reiniging , kan een eenmalige intensieve reiniging nodig zijn. Denk daarbij aan:

• Sterke vervuiling ondanks de normale reiniging.
• Verwijderen overtollig reinigingsproduct, dat (plaatselijk) een zeep- of waslaagje heeft gevormd en niet fraai toont.
• Het verwijderen van een beschermlaag. Bijvoorbeeld een coating die beschadigd is en zijn werking heeft verloren.

Reinigingmethoden

Werk volgens de aanwijzingen van de leverancier van het reinigingsmiddel. Bij een beschadigde vloer kan het interessant zijn de intensieve reiniging te combineren met kristalliseren of schuren. Met deze renovatiemethoden kunnen de glans en beschadigingen worden hersteld van met name vloeren.

Reinigingsmiddelen

Het middel moet aan de toepassing en de steensoort zijn aangepast. Dat geldt in het bijzonder voor kalkhoudende steensoorten, zoals marmer en kalksteen. Ga de geschiktheid na bij de leverancier van het middel. Aangeraden wordt ook nog een testje uit te voeren op een resttegel of proefstukje dat uit het zicht is, om na te gaan of het steenoppervlak niet wordt beschadigd. In de regel is het beter twee maal te reinigen met een minder agressief, langzaam werkend product, dan éénmaal met een agressief, snel werkend product.

Bij sterke vervuiling

Gebruik zogenoemde ‘intensiefreiniger' of ontvetter die bij voorkeur de eventuele beschermlaag niet aantast.

Verwijderen van beschermlagen

• Coating kan met een stripper worden verwijderd. Gebruik zo mogelijk alleen een topstripper. Dan wordt alleen de bovenste laag van de coating verwijderd en komt de steen niet of nauwelijks met de topstripper in aanraking.
• Impregneer is niet te verwijderen.
• Een waslaag wordt verwijderd met een stripper. Gebruik zo mogelijk een alleen een topstripper. Dan wordt alleen de bovenste laag van de waslaag verwijderd en komt de natuursteen niet of nauwelijks met de topstripper in aanraking.

Gebruik op plaatsen met zeepophoping bij het regelmatige onderhoud tijdelijk geen zepen. Omdat ze in water oplosbaar zijn, worden zepen met het onderhoud afgevoerd